บทที่ 0: การติดตั้งและการเตรียมระบบ (Setup & Environment)

คู่มือการติดตั้งภาษา Python การตั้งค่าสภาพแวดล้อม การจัดการตัวแปลภาษา เครื่องมือพัฒนา (IDE/Editor) และระบบสร้างเอกสาร MkDocs

---

0.1 การติดตั้งภาษา Python (Python Installation)

0.1.1 ระบบปฏิบัติการ Windows

1. ดาวน์โหลดตัวติดตั้งหลักจาก python.org/downloads (แนะนำเวอร์ชัน 3.10 ขึ้นไป)
2. เรียกใช้งานไฟล์ .exe
3. ข้อควรระวังสำคัญ: ติ๊กเลือกช่อง "Add python.exe to PATH" ที่ด้านล่างของหน้าจอแรกทันทีก่อนกด Install Now
4. เมื่อติดตั้งเสร็จเรียบร้อย ให้เปิด Command Prompt (cmd) หรือ PowerShell แล้วตรวจสอบเวอร์ชัน:

   python --version
   pip --version
   

0.1.2 ระบบปฏิบัติการ macOS

1. ติดตั้งผ่าน Homebrew (แนะนำ):

   brew install python
   

2. ตรวจสอบการติดตั้งผ่าน Terminal:

   python3 --version
   pip3 --version
   

0.1.3 ระบบปฏิบัติการ Linux (Ubuntu/Debian)

1. อัปเดตแพ็กเกจและติดตั้งผ่าน apt:

   sudo apt update
   sudo apt install python3 python3-pip python3-venv -y
   

2. ตรวจสอบการติดตั้ง:

   python3 --version
   

---

0.2 การติดตั้งและตั้งค่า Visual Studio Code (VS Code)

1. ดาวน์โหลดโปรแกรมจาก code.visualstudio.com
2. ติดตั้ง Extensions ที่จำเป็นสำหรับการพัฒนา:
3. Python (โดย Microsoft) - รองรับ IntelliSense, Debugging และ Linting
4. Pylance - ภาษาศาสตร์วิเคราะห์โค้ดประสิทธิภาพสูง
5. MarkDown All in One - ช่วยให้เขียนไฟล์ .md ได้สะดวกขึ้น

---

0.3 การจัดการ Virtual Environment (venv)

Virtual Environment คือการจำลองสภาพแวดล้อมแยกตามโปรเจกต์ เพื่อป้องกันปัญหาแพ็กเกจขัดแย้งกัน (Dependency Conflicts)

0.3.1 การสร้างและใช้งาน

# 1. สร้างโฟลเดอร์โปรเจกต์
mkdir my-python-project
cd my-python-project

# 2. สร้าง Virtual Environment ชื่อ env
python3 -m venv env

# 3. เปิดใช้งาน (Activate)
# สำหรับ Windows (PowerShell):
.\env\Scripts\Activate.ps1

# สำหรับ Windows (CMD):
.\env\Scripts\activate.bat

# สำหรับ macOS / Linux:
source env/bin/activate

# 4. ปิดการใช้งานเมื่อทำงาเสร็จ (Deactivate)
deactivate

---

0.4 การใช้งาน pip และการจัดการ Dependency

# การติดตั้งแพ็กเกจ
pip install requests

# การบันทึกรายการแพ็กเกจทั้งหมดลงไฟล์ requirements.txt
pip freeze > requirements.txt

# การติดตั้งแพ็กเกจตามไฟล์ requirements.txt
pip install -r requirements.txt

---

0.5 การตั้งค่า MkDocs และการเปลี่ยนฟอนต์ (MkDocs Font Configuration)

หากต้องการเปลี่ยนฟอนต์ของเว็บเอกสาร MkDocs สามารถกำหนดได้ผ่านไฟล์ mkdocs.yml โดยตรง

0.5.1 เปลี่ยนฟอนต์ใน mkdocs.yml (ใช้ธีม Material)

site_name: Python Documentation
theme:
  name: material
  font:
    text: Prompt        # ฟอนต์เนื้อหา (เช่น Prompt, Noto Sans Thai, Sarabun, Kanit)
    code: JetBrains Mono # ฟอนต์บล็อกโค้ด

0.5.2 เปลี่ยนฟอนต์ด้วย Custom CSS

หากต้องการใช้ฟอนต์ภายนอกหรือ Google Fonts ที่กำหนดเอง: 1. สร้างไฟล์ docs/css/custom.css 2. เพิ่มโค้ด @import นำเข้าฟอนต์:

@import url('https://fonts.googleapis.com/css2?family=Sarabun:wght@400;700&display=swap');

body, input {
  font-family: 'Sarabun', sans-serif;
}

1. อ้างอิงไฟล์ CSS ใน mkdocs.yml:

extra_css:
  - css/custom.css